Nederlandse akkerbouwers maken het menu van de toekomst

De Nederlandse akkerbouw is uitstekend voorgesorteerd om in een duurzaam en plantaardig menu van de toekomst te voorzien. Wel gaat de akkerbouw  meer en beter communiceren met burgers en consumenten. Dat was de belangrijkste conclusie van het seminar ‘Het Menu van de Toekomst’ dat 23 juni op het bedrijf van akkerbouwer Jan Blitterswijk in Biddinghuizen werd gehouden. Het seminar is onderdeel van de Week van de Akkerbouw, die zaterdag 25 juni met de Open Dag in heel Nederland werd afgesloten.

In het seminar schetsten verschillende sprekers wat in 2025 op het bord van de consument ligt. Een meer plantaardig menu met een lagere milieuvoetafdruk waarin smaak en emotie een hoofdrol spelen. Een groep jonge akkerbouwers sprak met vertegenwoordigers van retail, foodservice en agrofoodbedrijven over een betere profilering voor de akkerbouw door te vertellen hoe duurzaam de akkerbouwers veel van ons dagelijks voedsel produceren. Door het telen van een bredere variëteit aan eiwitrijke en gezonde gewassen en nieuwe producten te ontwikkelen, kunnen ze voorzien in de marktvraag naar lekker, duurzaam en plantaardig voedsel met een verhaal.

Akkerbouwer als marketeer
Groot- en kleinschalige akkerbouw hebben beide toekomst in het schap van de supermarkt. Grootschalig om efficiënt de wereld te voeden en kleinschalig voor producten met een verhaal. Dat stelt Wilco Jansen, hoofd communicatie van de Sligro Food Group, marktleider in foodservice en speler in foodretail met haar circa 130 Emté supermarkten. Volgens Jansen zijn er openingen om met akkerbouwers samen te werken en voor beide partijen interessante verdienmodellen uit te werken. Bijzondere producten in nichemarkten, daarin is Emté geïnteresseerd. Maar daarvoor moet de akkerbouwer zich meer als marketeer manifesteren, is zijn betoog.

Product met verhaal
Ook Joke van Buuren, manager kwaliteit en duurzaamheid bij Sodexo Nederland, roept akkerbouwers op om met gezonde en verrassende productconcepten te komen. De cateraar werkt al met lokale fruitleveranciers via Willem & Drees, maar er is volgens haar in het AGF-segment nog veel meer mogelijk. Zeker in innovatieve producten die consumenten helpen om voldoende eiwitten te eten zonder vleesconsumptie. Goede akkerbouwproducten met een verhaal. Daar zit Sodexo om te springen, aldus Van Buuren.

 

Groot- en kleinschalig
Zo’n verhaal gaat over producten maar ook over productie. Volgens Corné Kempenaar, senior onderzoeker precisielandbouw van Wageningen UR, is er voor akkerbouwers veel mogelijk met het genereren en analyseren van de grote hoeveelheid data die de sensoren in moderne akkerbouwmachines elke dag weer genereren. Zelfsturende machines die veel lichter zijn en minder belastend voor de bodem. Een ontwikkeling dus naar grootschalige landbouw met kleinschalige mechanisatie. Het positieve effect van precisielandbouw op de verduurzaming van de teelt is een verhaal dat de consument volgens Kempenaar graag hoort.

Oude en nieuwe eiwitbronnen
Consumenten zijn gevoelig voor gezondheid. Ze willen wel minder vlees 

eten, maar hebben daarbij hulp nodig van innovatieve eiwitvervangers. En die kan de akkerbouw leveren. Sterker, dat doet de akkerbouw al, meent Corné van Dooren, specialist Duurzaam Eten bij het Voedingscentrum. Haver is weer hot, zegt hij, wijzend op allerlei havermoutproducten in het supermarktschap. Daarnaast adviseert hij de teelt van granen als rogge en gerst, en peulvruchten die rijke bron zijn van eiwitten. Ook aardappelen zijn prima gewassen, maar vanuit gezondheidsoptiek is hij minder enthousiast over suikerbieten.
 

Duurzame teelt
Consumenten zijn ook gevoelig voor biologisch. Zozeer zelfs, dat grote groepen consumenten gangbare teelt als niet duurzaam zien. Dat is een pijnpunt waar akkerbouwers wat mee moeten, vindt de Drentse akkerbouwer Jan Reinier de Jong. Zelf is hij hier actief mee bezig. Onder meer door in samenwerking met Stichting Veldleeuwerik elk jaar een duurzaamheidsplan voor zijn akkerbouwbedrijf op te stellen.

Economisch en ecologisch haalbaar
Volgens De Jong moet duurzaamheid wel passen in een rendabele bedrijfsvoering. Dat vindt ook Jolijn Zwart-Van Kessel, akkerbouwer in de Betuwe. De teelt moet volgens haar zowel economisch als ecologisch haalbaar zijn. Eiwitrijke gewassen als bonen, erwten, lupine en soja zijn ook gezond voor de bodem, maar op dit moment zijn deze onmogelijk rendabel te telen, aldus Zwart-Van Kessel. Omdat er te weinig ervaring mee is, maar ook omdat Nederlandse telers op prijs niet kunnen concurreren met de mondiale volumemarkten. Vandaar haar oproep aan de overheid om hierin regulerend op te treden.

Samenwerken in keten

Wilfred van Elzakker, directeur van Agrimarkt supermarkten, onderdeel van de landbouwcoöperatie CZAV, stelt dat nichemarkten groeien, terwijl volumemarkten dalen. Door de samenwerking te zoeken met retailers in gesloten ketenafspraken, is er veel mogelijk voor interessante akkerbouwproducten als peulvruchten. Dit elimineert ook onnodige tussenschakels. Hierdoor hoeft volgens Van Elzakker de consumentenprijs in korte ketens niet onnodig hoog te zijn. Net als zijn collega-retailer Jansen benadrukt Van Elzakker het belang om als akkerbouwers samen te werken en een marketingplan op te stellen.

Samen het imago verbeteren
Akkerbouwer en CZAV-lid Arnout den Ouden is stellig in zijn mening dat samenwerken loont. Hij heeft ervaring met de kracht van samenwerking om als akkerbouwers samen het imago van de landbouw bij het grote publiek te verbeteren. Door bijvoorbeeld fruit uit te delen tijdens de Avondvierdaagse in de regio. Of door samen open dagen te organiseren. Vandaar zijn stelling dat elke boer zich moet inzetten om zijn omgeving te laten zien wat hij/zij doet.

 

Toekomst is plantaardig|
De consument kiest steeds meer voor kwaliteit, smaak, herkomst en een specifieke productiewijze, vertelde Jaap van Wenum, voorzitter LTO Akkerbouw. Door meer concepten te ontwikkelen en specifieker voor bepaalde markt- en consumentensegmenten te produceren is de akkerbouw uitstekend voorgesorteerd voor het menu van de toekomst. De toekomst is plantaardig, zo concludeert hij.

Akkerbouw opent deuren op Open Dag
Keimpe van der Heide, bestuurslid van de Nederlandse Akkerbouw Vakbond stelt dat boeren en burgers elkaar door het grootschalig en efficiënt distributiesysteem uit het oog verloren zijn. Direct contact tussen boeren en burgers zal helpen het vertrouwen van de consument terug te winnen.

Precies dit laatste gebeurt tijdens de Open Dag waarmee de Week van de Akkerbouw op het hoogtepunt afsluit. Bijna 100 akkerbouwers, hun toeleveranciers en afnemers openen vanaf 11 uur hun deuren om het publiek het verhaal van de akkerbouw te vertellen. Een duurzame sector die nu en in de toekomst bepalend is voor wat er elke dag op het bord van de consument ligt.

De Week van de Akkerbouw is een initiatief van

en wordt mede mogelijk gemaakt door

 CZAV